Fibromiyalji sendromu olarak ta adlandırılan fibromiyalji halk arasında sıklıkla kas romatizması/iltihapsız kas romatizması olarak bilinmektedir...

Fibromiyalji sendromu olarak ta adlandırılan fibromiyalji halk arasında sıklıkla kas romatizması/iltihapsız kas romatizması olarak bilinmektedir. Yaygın vücut ağrısı, hassas noktalar, yorgunluk, sabah yorgun uyanma, uyku düzeninde bozukluk, mide-bağırsak sistemi rahatsızlıkları, depresyon gibi durumların eşlik edebildiği kronik bir rahatsızlıktır. Kadınlarda ve orta yaşlarda daha sık görülmektedir.

            Fibromiyalji son yıllarda ‘Santral Sensitizasyon Sendromları’ olarak adlandırılan kronik yorgunluk sendromu, irritabl barsak sendromu, gerilim tipi başağrısı, migren, miyofasiyal ağrı sendromu, huzursuz bacak sendromu, premenstrüel sendrom gibi hastalıklarla beraber değerlendirilmektedir. Fibromiyalji tek başına görülebildiği gibi bu hastalıklarla beraberde sıklıkla karşılaşılmaktadır.

Fibromiyalji Nasıl Gelişir?

            Kesin nedeni henüz bilinmemektedir. Ancak üzerinde en sık durulan nedenler: genetik yanısıra enfeksiyon, uyku ve hormon bozuklukları, stres olarak öne çıkmaktadır.

            Yapılan birçok çalışmada aynı aile içinde fibromiyalji sıklığının daha olduğu gösterilmiş olup genetik geçiş özelliği üzerinde durulmaktadır.

Özellikle SARS-Cov2 enfeksiyonu gibi viral enfeksiyonlar başta olmak üzere salmonella ve bruselloz benzeri enterik bakteriyel enfeksiyonlar sonrası görülme sıklığı daha yüksektir.

Duygusal stres sonrasında gelişen fibromiyaljide hormon ve uyku bozuklukları ilişkisi gösterilmiştir. Aynı zamanda hastalarda REM-non REM uyku döngüsü bozukluğu sıktır.

Son yıllarda ‘Geçirgen barsak sendromu, SİBO, mikrobiata’ gibi özellikle sindirim sistemi patolojileri ile fibromiyalji ilişkisi üzerine çok sayıda makale yayınlanmaktadır.

Fibromiyalji Belirtileri Nelerdir?

            En sık görülen şikayet ağrıdır. Sıklıkla sırt ve boyun bölgesinde olmasına rağmen kollarda ve bacaklarda da ağrı ve uyuşma şikayetleri vardır. Kas ağrısına eşlik eden hassas noktalar tanı kriterleri içersinde yer almaktadır. Ağrı stresle, uykusuzlukla tetiklenmektedir. Ayrıca birçok hasta gezinen ağrı ile beraber kol ve bacaklarda uyuşma ve şişlik şikayetinden yakınırlar.

            Sabah yorgunluğu, uykudan dinlenmeden uyanma, sürekli uyku hali, gece uykudan uyanma gibi uyku bozuklukları sıktır. Depresyon ve anksiyete gibi psikolojik bozukluklar bu hastaların fizik tedavi polikliniğine gelmesini geciktirmektedir.

            ‘Santral Sensitizasyon Sendromları’ olarak adlandırılan kronik yorgunluk sendromu, irritabl barsak sendromu, gerilim tipi başağrısı, migren, miyofasiyal ağrı sendromu, huzursuz bacak sendromu, premenstrüel sendrom gibi hastalıklar fibromiyalji hastalarında mutlaka sorgulanmalıdır. Fibromiyalji hastalarında bu sendromların bir veya birkaçı eşlik edebilir.

Fibromiyalji Tanısı:

            Hastanın detaylı öyküsü ve fizik muayenesi fibromiyalji tanısında esastır. Yaygın ağrıya eşlik eden hassas noktalar, yorgunluk, başağrısı, karın ağrısı ve depresyon tanı kriterleri arasındadır.

            Fibromiyalji tanısına özel laboratuvar ve görüntüleme yöntemi bulunmamakla beraber yorgunluk, sabah tutukluğu, uyku patolojisi ve barsak rahatsızlıkları açısından detaylı değerlendirme yapılmalı, iltihaplı romatizma açısından kan sayımı, vitamin eksikliği açısından D ve B12 başta olmak üzere vitamin tetkikleri, guatr açısından tiroid testleri, kansızlık açısından kan sayımı, sistemik hastalıklar açısından biyokimya tetkikleri ek olarak değerlendirilmelidir.

Fibromiyalji tedavisi:

            Fibromiyalji birçok sistemi etkileyen ve etyolojisi kesin bilinmeyen kronik hastalık olması nedeniyle tedavisi çok yönlüdür ve hasta katılımı çok önemlidir.

            Tedavinin temelini kişinin yaşam düzenini değiştirmek oluşmaktadır. Egzersiz, diyet ve uyku-uyanıklık saatlerinin düzenlenmesi tedavinin temelini oluşturmaktadır.

            İlaç tedavisinde ağrı kesici ve kas gevşeticiler sıklıkla kulanılmaktadır. Bunun yanısıra özellikle uyku bozukluğu ve psikolojik semptomları olan hastalarda antidepresan ve antiepileptik ilaçlar eklenebilir. Ancak tüm bu ilaçlar kısa süreli ve semptomlar takip edilerek kullanılmalıdır. İlaç tedavisi kesin ve kalıcı tedavi yöntemi değildir. Ayrıca vitamin ve kan yapıcı ilaçlar ile tedavi desteklenebilir.

            Ağrıya yönelik fizik tedavi yöntemleri ve kaplıca tedavileri oldukça etkili olup erken dönemde tedaviye ek yarar sağlamaktadır.

            Son yıllarda geleneksel ve tamamlayıcı tıp yöntemleri de seçili merkezlerde başarılı şekilde uygulanmaktadır. Akupunktur, ozon tedavisi, hacamat-kupa uygulamaları, nöral terapi ile deneyimli hekimler ile çok başarılı sonuçlar elde edilmektedir.